Psikolog mu, psikiyatrist mi, aile danışmanı mı? Doğru desteği seçme rehberi

Meslekler arasındaki kafa karışıklığı

Ankara psikolog araması yapan kişilerin önemli bir kısmı, aslında hangi meslek grubundan destek alması gerektiği konusunda emin değildir. Psikolog, psikiyatrist, klinik psikolog, aile danışmanı ve psikolojik danışman gibi unvanlar günlük dilde çoğu zaman birbirinin yerine kullanılır. Oysa bu meslekler farklı eğitim yollarına, farklı yetki alanlarına ve farklı çalışma biçimlerine sahiptir.

Doğru meslek grubuna başvurmak, hem zaman kaybını önler hem de ihtiyacınıza en uygun desteği almanızı sağlar. Bu rehber, Özel Vivere Aile Danışmanlık Merkezi Bilgi Merkezi tarafından, meslekler arasındaki farkları tarafsız ve anlaşılır biçimde açıklamak amacıyla hazırlanmıştır.

Rehberin amacı herhangi bir mesleği diğerinden üstün göstermek değildir. Ruh sağlığı alanındaki meslekler birbirini tamamlar ve birçok durumda iş birliği içinde çalışır.

Meslekler ve yetki alanları: genel bakış

Aşağıdaki tablo, ruh sağlığı ve danışmanlık alanındaki temel meslekleri; eğitim, yetki alanı ve tipik çalışma ortamı açısından karşılaştırmaktadır.

Psikiyatrist: tıbbi değerlendirme ve ilaç tedavisi

Psikiyatrist, tıp fakültesini bitirdikten sonra psikiyatri alanında uzmanlık eğitimi almış bir hekimdir. Ruhsal durumların tıbbi açıdan değerlendirilmesi, tanı konulması ve gerektiğinde ilaç tedavisi planlanması psikiyatristlerin yetki alanındadır.

Yoğun ve uzun süreli çökkünlük, gerçeklik algısında değişiklikler, kendine zarar verme düşünceleri, ciddi uyku bozuklukları veya madde kullanımı gibi durumlarda tıbbi değerlendirme önemlidir. Bu tür durumlarda ilk başvuru noktası bir psikiyatri polikliniği veya sağlık kuruluşu olmalıdır.

Psikiyatristler ile psikologlar ve danışmanlar sıklıkla iş birliği içinde çalışır. Örneğin bir kişi ilaç tedavisi için psikiyatriste, düzenli görüşmeler için bir psikoloğa veya danışmana devam edebilir.

Psikolog ve klinik psikolog

Psikolog, üniversitelerin psikoloji lisans programından mezun olan meslek mensubudur. Psikologlar, insan davranışı, düşünce ve duyguları üzerine kapsamlı bir eğitim alır ve psikolojik danışma, değerlendirme ve destek alanlarında çalışır.

Klinik psikolog, psikoloji lisansına ek olarak klinik psikoloji alanında yüksek lisans veya doktora eğitimini tamamlamış uzmandır. Klinik psikologlar, psikolojik değerlendirme ve yapılandırılmış psikolojik destek konularında daha ileri düzeyde eğitim almıştır.

Psikologlar ve klinik psikologlar ilaç yazamaz. Çalıştıkları kurumun türüne göre (hastane, aile danışma merkezi, okul) hizmet kapsamları farklılık gösterebilir.

Aile danışmanı: ilişki ve aile odaklı destek

Aile danışmanı, psikoloji, psikolojik danışmanlık, sosyal hizmet gibi ilgili alanlarda lisans eğitimi aldıktan sonra Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı onaylı aile danışmanlığı sertifika programını tamamlamış uzmandır.

Aile danışmanları; çift ilişkileri, aile içi iletişim, ebeveynlik, boşanma süreci, yaşam geçişleri ve nesiller arası ilişkiler gibi konularda çalışır. Odak noktası bireyden çok ilişki ve aile sistemidir.

Türkiye'de özel aile danışma merkezleri, Bakanlık tarafından ruhsatlandırılan ve denetlenen kurumlardır. Bu merkezlerde psikolog ve aile danışmanı unvanlarına sahip uzmanlar bireysel, çift, aile, çocuk ve ergen danışmanlığı hizmetleri sunar. Ayrıntılar için aile danışmanlığı sayfasına göz atabilirsiniz.

Psikolojik danışman

Psikolojik danışman, eğitim fakültelerinin rehberlik ve psikolojik danışmanlık programından mezun olan meslek mensubudur. Psikolojik danışmanlar çoğunlukla okullarda, rehberlik ve araştırma merkezlerinde ve kurumlarda çalışır.

Öğrencilerin akademik, kariyer ve kişisel gelişimlerine destek olmak, ailelerle iş birliği yapmak ve önleyici çalışmalar yürütmek psikolojik danışmanların temel görevleri arasındadır. Çocuğunuzun okul uyumu veya sınav kaygısıyla ilgili ilk başvuru noktası çoğu zaman okul rehberlik servisidir.

Hangi durumda hangi uzmana başvurulabilir?

Aşağıdaki tablo, sık karşılaşılan durumlar için olası başlangıç noktalarını özetlemektedir. Bu bir yönlendirme önerisidir; kesin karar için bir uzmanla görüşmek her zaman en doğru yoldur.

Meslekler arası iş birliği ve yönlendirme

Etik çalışan bir uzman, kendi yetkinlik ve yetki sınırlarını bilir ve gerektiğinde danışanı başka bir meslek grubuna yönlendirir. Örneğin bir aile danışmanı, tıbbi değerlendirme ihtiyacı fark ettiğinde danışanı bir psikiyatriste yönlendirebilir; bir psikiyatrist ise ilaç tedavisine ek olarak düzenli danışmanlık görüşmeleri önerebilir.

Bu iş birliği, danışanın farklı ihtiyaçlarının bütüncül biçimde karşılanmasını sağlar. Bir uzmanla çalışırken yönlendirme önerisi almanız, sürecin başarısız olduğu değil, ihtiyaçlarınızın ciddiye alındığı anlamına gelir.

Unvanları nasıl doğrulayabilirsiniz?

Bir uzmanın unvanını ve eğitimini doğrulamak için şu adımları izleyebilirsiniz:

• Uzmanın mezun olduğu üniversiteyi ve bölümü sorun.
• Yüksek lisans veya sertifika eğitimlerinin hangi kurumdan alındığını öğrenin.
• Aile danışmanları için Bakanlık onaylı sertifikanın varlığını sorun.
• Hekimler için Türk Tabipleri Birliği veya Sağlık Bakanlığı kayıtlarına bakılabilir.
• Kurumun resmî unvanını ve ruhsat bilgisini kontrol edin.

Özel aile danışma merkezlerinin kapsamı

Özel aile danışma merkezleri, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı mevzuatına göre faaliyet gösteren kurumlardır. Bu merkezlerde psikososyal danışmanlık hizmetleri sunulur: bireysel danışma, aile ve çift danışmanlığı, çocuk ve ergen danışmanlığı, grup çalışmaları, eğitim danışmanlığı ve test uygulamaları bunlardan bazılarıdır.

Aile danışma merkezlerinde teşhis koyma ve ilaç tedavisi yapılmaz; bu hizmetler sağlık kuruluşlarının yetki alanındadır. Merkezlerin ücretleri her yıl valilik ücret tespit komisyonu tarafından belirlenir.

Doğru başlangıç noktasını bulmak

Hangi uzmana başvuracağınızdan emin değilseniz, bir aile danışma merkezinde yapılacak kısa bir ön görüşme, ihtiyacınızı netleştirmenize ve gerekirse doğru yere yönlendirilmenize yardımcı olabilir.

Özel Vivere Aile Danışmanlık Merkezi'nde psikolog ve aile danışmanı unvanlarına sahip uzmanlarımız, ihtiyaca göre bireysel, çift, aile, çocuk ve ergen görüşmeleri yapmaktadır. Uzman kadromuzu inceleyebilir.

Sorularınızı iletişim sayfamızdan iletebilirsiniz.